Koffie met mayo en ui: 1 op de 6 helpers gebruikt geheim familiewachtwoord tegen oplichters

Miljoenen Nederlanders helpen een familielid, partner of kennis bij hun digitale bankzaken. Uit onderzoek in opdracht van 'ABN AMRO Helpt' onder ruim 1.000 van deze helpers blijkt dat maar liefst 4 op de 10 aangeven dat online fraude zo snel verandert dat het lastig bij te houden is. Ook laat 1 op de 3 weten het moeilijk te vinden om de ander goed te beschermen tegen online oplichting. Deze bescherming is hard nodig, omdat fraudeurs geraffineerde combinaties van technieken gebruiken bij oplichting. Om concrete handvatten te bieden tegen oplichting, brengt de bank nieuwe versies uit van haar 'Rode Vlaggen bij Oplichting' gids. In samenwerking met Stichting ABC zijn er verschillende gidsen ontwikkeld. Een editie voor helpers, en varianten in Nederlands, Engels en Arabisch in makkelijke taal geschreven. Ook introduceert ABN AMRO een compacte flyer met de belangrijkste telefoonnummers en de tip om een 'familiewachtwoord' af te spreken. Een familiewachtwoord, zoals 'koffie met mayo en ui', is een geheim codewoord om bij twijfel familie te herkennen. 1 op de 6 helpers doet dit al.

“Hi mam, ik heb een nieuw nummer”

Je telefoon gaat: "Hi mam met mij, ik heb een nieuw nummer. Ik zit even omhoog, kun je me snel wat geld lenen?" Het is een scenario dat helaas dagelijks voorkomt. Om dit soort oplichting direct te ontmaskeren, stimuleert ABN AMRO het gebruik van een familiewachtwoord. Dit is een uniek en geheim codewoord dat je vooraf met je naasten afspreekt. Denk bijvoorbeeld aan een gekke, onvergetelijke combinatie zoals 'koffie met mayo en ui'. Als je vervolgens twijfelt of je wel echt je zoon of dochter aan de lijn hebt, vraag je simpelweg naar het familiewachtwoord. Weet de beller het antwoord niet? Dan weet je direct dat er een oplichter aan de lijn hangt en kun je de verbinding verbreken. Hoewel het een laagdrempelige methode is om je samen te wapenen tegen fraude, doet momenteel pas 1 op de 6 helpers dit al.

De belangrijkste bevindingen uit het onderzoek op een rij:

• Bijna de helft van de Nederlanders helpt een ander met digitale bankzaken, in de meeste gevallen (85%) een familielid of partner.

• Ruim 8 op de 10 helpers wisten dat er onlangs grote datalekken zijn geweest in Nederland, minder dan de helft heeft gecheckt of de persoon die zij helpen daarbij betrokken was.

• 1 op de 6 Nederlanders die helpen bij digitale bankzaken heeft een familiewachtwoord afgesproken met de persoon die ze helpen

• De helft van de Nederlanders die helpen bij digitale bankzaken is wel van plan om een familiewachtwoord af te spreken.

Toenemende zorgen en een groeiende behoefte aan hulp

"De 200 adviseurs van ABN AMRO Helpt spreken dagelijks met klanten die hulp krijgen bij hun bankzaken, en met de mensen die hen helpen. We horen steeds vaker dat helpers het lastig vinden om te weten waar ze moeten beginnen. Dit onderzoek bevestigt wat we in die gesprekken horen: de zorgen nemen toe, en de vraag naar concrete handvatten is groot," aldus Gudy van der Wal-Verbruggen van ABN AMRO Helpt.

Positief was dat in bijna 9 op de 10 gevallen de helper en de geholpene achteraf praten over een verdachte situatie. De volgende stap is om dat gesprek al te voeren voordat er een verdacht bericht binnenkomt. Een gids voor degene die helpt en geholpen wordt Dat er behoefte is aan laagdrempelige informatie bleek al uit het ‘Oplichtings ABC’ uit 2025, dat tienduizenden keren werd gedownload. Omdat oplichting inmiddels bijna niet meer van echt te onderscheiden is, wordt het herkennen van psychologische patronen, de ‘rode vlaggen’, steeds belangrijker. Voor de miljoenen Nederlanders die minder taal- of digitaal vaardig zijn, is die informatie nu extra toegankelijk gemaakt door middel van twee nieuwe hulpmiddelen:

• De Rode Vlaggen in gemakkelijke taal: Legt de vijf belangrijkste signalen die wijzen op oplichting simpel uit. De uitgave verschijnt in het Nederlands, Engels en Arabisch, en biedt bovendien ruimte om samen een uniek ‘familiewachtwoord’ te noteren.

• De Helpersgids voor digitale veiligheid: Biedt familie, vrijwilligers en begeleiders praktische handvatten om samen het gesprek over online risico's aan te gaan en duidelijke afspraken te maken

Als extra steun is er een compacte flyer met de belangrijkste telefoonnummers en de vijf rode vlaggen bij oplichting ontwikkeld. Deze is zo ontworpen om als gespreksstarter te dienen over het onderwerp, en zodat gebruikers hem eenvoudig naast de telefoon of computer kunnen leggen, zodat de juiste hulp bij twijfel direct binnen handbereik is. De ‘Rode Vlaggen bij Oplichting in gemakkelijke taal’ is hier te downloaden. De ‘Helpersgids voor digitale veiligheid’ is hier te downloaden. De uitdeelkaart met de belangrijkste telefoonnummers is hier te downloaden.